Bond voor landpachters en eigen grondgebruikers

BLHB wenst inzage evaluatie bedrijveninformatienet

Het bestuur van de BLHB wenst inzage en betrokkenheid bij de evaluatie van het Bedrijvennetwerk waarop de pachtnormen zijn gebaseerd. In juli heeft de BLHB via een brief naar de minister van Landbouw, Visserij en Voedselkwaliteit haar zorgen geuit over de representativiteit van deze bedrijven. De publicatie van de pachtnormen in 2021 gaven daarvoor aanleiding. De reactie van het ministerie neemt de zorgen niet weg,

Jaarlijkse pachtnormen

Jaarlijks worden per 1 juli de hoogst toelaatbare pachtprijzen voor akkerbouw- en grasland, tuinland, agrarische gebouwen en agrarische woningen vastgesteld.De pachtnormen voor de gronden geven bijna elk jaar discussie. Dit betreft wijzigingen die voor een aantal pachtregio’s niet te verklaren zijn. 

Ten grondslag van deze hoogst toelaatbare pachtprijzen liggen de gegevens van bedrijven afkomstig van het Bedrijveninformatienet. Wageningen Economic Research (WER) stelt de kaders voor de samenstelling van dit Bedrijvennet op en beheert deze. Deze gegevens worden voor meerdere doelen aangewend. Maar een beperkt deel van deze bedrijven kan voor het bepalen van de pachtnormen worden gebruikt, omdat het pachtprijzenbesluit voorwaarden stelt aan de selectie van deze bedrijven. 

In 2011 is het pachtprijzenbesluit gewijzigd, omdat de systematiek te grofmazig was en weeffouten moesten worden hersteld. Ook de selectie van de bedrijven voor de bepaling van de pachtprijs is bijgesteld, omdat allerlei niet-grondgebonden inkomsten werden meegenomen. Met andere woorden de opbrengsten van de windmolen, de caravanstalling, de intensieve veehouderij etc. bepaalden in belangrijke mate de regionorm. Dit is nu nog steeds het geval, maar zou minder zwaar mee worden gerekend. Bedrijven met meer dan 25% aan niet-grondgebonden opbrengsten zijn geschrapt.

Twijfels

Het bestuur van de BLHB heeft twijfels of deze bedrijven volgens de afspraken, het pachtprijzenbesluit, voldoende representatief zijn, omdat diverse uitkomsten nog te onvoorspelbaar en onverklaarbaar zijn. In 2020 bleek dat het kader voor de selectie van deze bedrijven zonder enige communicatie was gewijzigd. Al enige jaren blijkt dat bedrijven in het bedrijvennetwerk in tegenstelling tot eerdere afspraken meer dan 5 jaar worden meegenomen voor het bepalen van de pachtprijzen. Er vindt nauwelijks verversing plaats.

Een andere twijfel is de ontwikkeling van de regionormen in de IJsselmeerpolders. Het verschil van deze pachtregio met de andere 13 regio’s was al groot en neemt in de afgelopen jaren toe. Het gemiddelde van de 13 pachtregio’s is in 2021 € 533. De regionorm in de pachtregio IJsselmeerpolders is € 1.318, zodat verpachters in deze regio 150% per ha meer verdienen.Dit grote verschil en vooral de toename in de laatste jaren is niet te verklaren.

Inzage vereist

Het bestuur wenst openheid omdat LNV en Wageningen Economic Research de twijfels niet wegnemen. Dit kan alleen als er inzage in de bedrijven wordt gegeven, maar tot op het heden is dit vanwege de vertrouwelijkheid en de privacy niet mogelijk. Een andere mogelijkheid is dat in samenspraak met LNV en Wageningen Economic Research een onafhankelijke commissie wordt samengesteld die de bedrijven op haar representativiteit doorlicht. 

In het verleden heeft het bestuur van de BLHB meerdere malen pogingen ondernomen om meer inzicht in deze geselecteerde bedrijven te krijgen. De uitleg over deze geselecteerde bedrijven blijft abstract; en welke bedrijven de basis vormen voor de berekening van de hoogst toelaatbare pachtprijzen wordt niet prijsgegeven. Of de kaders goed worden toegepast, de selectie van de bedrijven voldoende representatief is, wordt niet door een onafhankelijke partij beoordeeld.

Het ministerie wil aan beide opties niet meewerken. In de brief van het ministerie staat dat op dit moment een onafhankelijke evaluatie van het bedrijveninformatienetwerk plaatsvindt. Deze gegevens worden binnenkort aan de Tweede kamer verzonden. Op de vraag of de bedrijven waarop de pachtnormen zijn gebaseerd, aan de criteria van het pachtprijzenbesluit voldoen, geeft het ministerie geen antwoord. 

(On-)gepast gebruik maken

Het ministerie erkent en meldt in zijn brief dat de BLHB het pachtprijzensysteem goed kent. Het ministerie maakt ongepast gebruik van de kritiek die door de BLHB over de representativiteit van de bedrijven die voor het bepalen van de pachtprijs wordt gegeven. Het ministerie zegt dat de BLHB kritiek op de jaarlijkse fluctuaties heeft, terwijl dit niet uit onze brief blijkt. Op deze wijze wenst het ministerie waarschijnlijk met voorstellen te komen die voor de pachters tot een nadeel leiden.  

BLHB doet nog een laatste poging en verzoekt het ministerie van LNV betrokkenheid en inzage van de wijze waarop deze evaluatie gebeurt. Anders voelt de BLHB zich genoodzaakt om een WOB-verzoek in te dienen.