10 steden?
In mijn krant stond een paginagrote advertentie van D66. 10 nieuwe steden en “Het kan wel” stonden in hele grote letters mij van het papier aan te staren. Wat er volgens D66 wel kon was het woningtekort in Nederland oplossen. 10 nieuwe steden zou de oplossing moeten zijn voor 1 miljoen huizen die nu te kort zouden zijn. Waar, hoe en wat de achterliggende gedachte was, kon niet uit de advertentie gelezen worden. Op de website van D66 werd het al een klein beetje duidelijker. D66 wil bouwen op landbouwgrond. Net als in de jaren 70 van de vorige eeuw wil D66 weilanden bedelven onder bakstenen. D66 wil overigens ook grasland beschermen.
De advertentie van D66 roept vragen op. Is er een tekort aan woningen of een tekort aan betaalbare woningen? Zijn die tien steden de oplossing? Voor wie bouwen we die steden, als we zouden bouwen?
Het vaststellen van een woningtekort in Nederland is niet eenvoudig. Er zijn geen registers van woningzoekenden. Ook het aanbod van woningen is een benadering. Het in opdracht van BiZa berekende woningtekort komt op 390.000. Dat kan ook meer zijn, maar ook minder als het uitgangspunt van de berekening, 25-jarigen die een woning zoeken, verhoogd wordt naar 26-jarigen. We weten het niet . Er staan ongeveer een half miljoen woningen leeg en ongeveer net zo veel tweede woningen zijn er. De verkoopadvertenties voor tweede woningen vullen ook de pagina’s van mijn krant. We bouwen namelijk al nieuwe steden, alleen heten ze vakantieparken. Vakantieparken bouwen gaat in Nederland vlotter dan het bouwen voor permanente bewoning.
Wie zijn de woningzoekenden? Dat zijn in meerderheid jongeren en singles. Je zou kunnen stellen dat het woningtekort eigenlijk een singles overschot is. De bezettingsgraad van woningen daalt nog steeds. Gaan de 10 steden van D66 dat oplossen, nee natuurlijk niet. Als er geen analyse van de vraag, de plaats van de vraag, en de kwaliteit van de vraag is, dan zijn de 10 steden van D66 niet meer dan pepernoten in verkiezingstijd.
De bevolking van Nederland groeit. De bevolking van Nederland groeit niet door natuurlijke aanwas, maar door migratie. Immigratie is een gevoelig politiek vraagstuk. Zou het, voordat we die 10 steden gaan bouwen, niet goed zijn om te weten wat we willen met migratie, en dan vooral arbeidsmigratie? D66 zou een visie kunnen ontwikkelen op dit punt. De gevolgen van die visie op die eventuele migratie kunnen dan ook in de volkshuisvesting neerslaan.
Bouwen bij de boer is vaak goedkoper dan in de stedelijke gebieden. Maar als we in Nederland, natuur willen, de landbouw extensiveren, het belang van de voedselvoorziening hebben herontdekt, willen recreëren in de buurt van onze steden, dan doen we er goed aan zuinig met de ruimte om te gaan. De 10 steden van D66 zijn niet het resultaat van een gedegen probleemanalyse en een visie die verder gaat dan de woningmarkt alleen, maar van dat wat de politiek een slechte naam geeft: korte termijn effectbejag. ‘Het kan wel’ is de slogan van D66. Ja, er kan veel, maar of dat moet met 10 steden is zeer de vraag.
