Een terugblik bij de finale

Nog eenmaal leest u hier het voorwoord van de waarnemend voorzitter. Dat dit de laatste keer is dat ik het voorwoord in de Landpachter schrijf, is een vreugdevolle gebeurtenis. Het betekent namelijk dat het voorzitterloze tijdperk van de BLHB op het punt staat te eindigen. Vrijdag 31 oktober heeft de ledenraad van de BLHB ingestemd met de voordracht aan de Algemene vergadering van de BLHB van Herman Miedema, melkveehouder uit Wijns, Friesland, als voorzitter van de BLHB. 

In de 13 jaar dat ik deel uit heb gemaakt van het bestuur van de BLHB is er veel gebeurd en veel bereikt. In 2012 zette toenmalig staatssecretaris Bleeker, na inspanningen van de BLHB, eindelijk de evaluatie van de wijzigingen van het pachtstelsel van 2007 in gang. Staatssecretaris Dijksma gaf vervolgens de opdracht voor de evaluatie in 2013 aan professor Bruil. 

Het rapport verscheen in 2014 en iedereen die iets met pacht te maken had wees het af, behalve de verpachtersorganisatie. Het rapport van Bruil was een pleidooi om pachter en verpachter het allemaal zelf te laten uitzoeken en de grondkamers op te heffen. Wie niet gelukkig werd van deze ‘vrijheid’ moest maar naar de rechter gaan. Het rapport paste helemaal bij de trend van de terugtredende overheid.

De mislukking van Bruil was wel de start van het zogenaamde Spelderholtoverleg. Onder leiding van drie op pachtgebied toonaangevende juristen – Van Bommel, Snijders en Valk – werd een deelakkoord bereikt. Het uitgangspunt ervan was dat de pacht met de meeste rechten ook de hoogste prijs zou moeten opleveren. De bestaande reguliere pachtovereenkomsten zouden moeten verdwijnen. Dat laatste was en is voor de BLHB onaanvaardbaar en dat maakte het akkoord van Spelderholt een deelakkoord. Het deelakkoord kende geen lang bestaan, omdat de verpachters bij nader inzien de korte pacht met vrije prijzen wilde houden en zich uit het deelakkoord terugtrokken. 

Inmiddels was bijna iedereen overtuigd geraakt van het schadelijke effect van de korte pacht op de grond. Het zendingswerk van de BLHB – in 2022 neergelegd in het visiedocument ‘Meebewegen met verandering’ – begon weerklank te vinden. Het bevorderen van lange contracten, het ontmoedigen van korte contracten en het in stand laten van bestaande contracten past ook in het streven naar duurzame landbouw.

NAJK, FPG, LTO en BLHB hebben vervolgens langs deze lijn een gezamenlijk stuk gemaakt (‘Transitie in de Pacht’). Het stuk heeft gediend als inspiratiebron voor het initiatief van GL/PvdA en VVD (‘Wijsheid in Pacht’) en de voorstellen die staatssecretaris Rummenie naar de Kamer heeft gebracht.

Hoewel er reden is voor een tevreden terugblik, is het werk nog niet gedaan. In de vorige Landpachter heb ik gezegd dat de haven in zicht is, maar dat er nog veel mis kan voor het schip op de juiste plaats aan de kade ligt. 

Bij pacht gaat het vooral om de details. En die details luisteren heel erg nauw. Ik heb er het volste vertrouwen in dat het bestuur van de BLHB kans zal zien het schip zonder averij op de juiste plaats aan de kade af te meren.

Het ga u allen goed!