Ganzen vliegen de pan in

In 2024 heeft de provincie Noord-Holland ruim 23 miljoen euro uitgekeerd als faunaschade aan agrariërs. De getaxeerde schade in 2025 is bijna 40 miljoen euro. Deze schade aan gras, wintertarwe, wintergerst en groentegewassen is vooral ontstaan door vraat en verslemping door ganzen. 

De grauwe gans veroorzaakt bijna 19 miljoen euro schade. De populatie van de grauwe gans is onder andere toegenomen door de uitbreiding van natuurgebieden en door zachtere winters. Hierdoor is er minder trek naar andere gebieden en blijven er meer ganzen in de winter over. Deze ontwikkeling zien we inmiddels zo’n 15 jaar.

BIJ12 regelt de schadeafhandeling in alle provincies. De provincie keert de schade netjes uit als aan alle voorwaarden is voldaan. Agrariërs proberen schade te voorkomen door vlaggetjes in en knalapparaten naast de percelen te plaatsen. Zelfs een oude sloopauto naast een perceel parkeren doet wonderen. Het bejagen blijft natuurlijk de belangrijkste maatregel. Ondanks de maatregelen is de schade in 2025 toegenomen.

Er zijn verschillende methodes om de populatie terug te dringen: je kan ze vangen en vergassen, de eieren schudden of behandelen met een soort olie of vangen als ze nog niet kunnen vliegen (ruivangst). Daarnaast wil de provincie het aantal terugdringen door verdubbeling van het afschot. Het afschieten is een grote uitdaging voor de jagers, want het zijn allemaal vrijwilligers die grote aantallen moeten afschieten. Het streven is om in 2026 ruim 110.000  ganzen af te schieten. 

Voor het verhogen van de maatschappelijke acceptatie gebruikt men het argument dat mensen meer ganzen kunnen eten. Dit motiveert de jager ook, want het is prettiger om ganzen af te schieten als je weet dat er een bestemming voor is. 

Na jarenlange discussies heeft de gedeputeerde van de provincie Noord-Holland (Beemsterboer van de BBB) met deze aanpak eindelijk een positieve ontwikkeling ingezet. Op verschillende locaties heeft de provincie koelcontainers geplaatst waar de afgeschoten ganzen kunnen worden ingeleverd. Deze koelcontainers worden 1x per week geleegd. De jagers krijgen munitie en ganzenlokkers om tijdens de jacht in te zetten. De Faunabeheereenheid (FBE) van Noord-Holland heeft deze initiatieven gerealiseerd.

De schades zijn  een enorme kostenpost voor de provincie en uiteindelijk voor de belastingbetaler. Door de menselijke consumptie wordt er ook goed gebruik gemaakt van de geschoten ganzen.

De kans dat de schade steeds groter wordt en de schade-uitkeringen de spuigaten uitlopen, is erg groot. Dus is het belangrijk en zelfs noodzaak, dat alle provincies hierover gelijke afspraken maken en gelijksoortige maatregelen nemen. Maar het is politiek een erg gevoelig onderwerp, zodat de kans op verschillende aanpakken zal blijven bestaan. Een versnipperd beleid in het kleine Nederland lost het probleem niet op. De ganzen vliegen namelijk niet alleen in Noord-Holland.