Bond voor landpachters en eigen grondgebruikers

Hoge pachtprijzen slecht voor bodem: minister aan zet

Diverse politieke partijen zijn bezorgd over de hoge pachtprijzen in een aantal pachtregio’s; ook zijn ze bang dat dit ten koste gaat van de bodem. Diverse partijen vinden dan ook dat de bodem in het nieuwe pachtstelsel centraal moet staan.

Lobby geslaagd

Op 30 juni stonden de ‘Pachtnormen 2020’ op de agenda van de vaste Kamercommissie van LNV: voor zeven fracties aanleiding om aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit diverse vragen te stellen en opmerkingen te plaatsen. De BLHB had via een lobbynotitie drie punten bij de leden van de Kamercommissie onder de aandacht gebracht. Gezien de vele vragen en opmerkingen is deze lobby geslaagd, en zal de minister haar werkzaamheden voor de herziening van het pachtstelsel hervatten.

Oproep 

De BLHB had de Kamerleden in de Kamercommissie opgeroepen om de minister te stimuleren om nog deze kabinetsperiode tot een nieuw pachtstelsel te komen. De herziening van het pachtstelsel werd al in 2012 verwacht. De tweeslachtigheid van het huidige systeem ondergraaft de continuïteit van de agrarische structuur in Nederland en in het bijzonder van het individuele bedrijf. Ook staat de kortlopende geliberaliseerde pachtvorm haaks op diverse beleidsthema’s, zoals klimaat, bodem etc.

Diverse fracties herinnerden minister Schouten op 30 juni aan haar belofte in haar brief van 22 maart 2019 naar Tweede Kamer, dat zij in 2019 met een conceptwettekst voor de herziening van het pachtstelsel zou komen. Diverse Kamerleden verzoeken haar met voortvarendheid het dossier ter hand te nemen omdat de tijd dringt. Het areaal reguliere pacht daalt en het aandeel kortlopende geliberaliseerde pacht neemt toe. Dit gaat ten koste van de bodem en van pacht als financieringsinstrument voor de landbouw, in het bijzonder voor de jonge boeren. Sommigen wensten dat de minister nog dit jaar met een conceptwetstekst komt en anderen wilden dit zelfs nog tijdens dit zomerreces.

In ieder geval wenste een groot aantal fracties dat de huidige kortlopende geliberaliseerde pachtvorm verdwijnt. Wel is het zorgelijk dat een aantal partijen de beleidsopgaven van duurzaamheid, klimaat en bodem in het pachtstelsel wil opnemen. Hoe deze Kamerleden dit zien in relatie tot de grond die bij de boeren in eigendom of erfpacht is, gaven ze niet aan.

De VVD maakte zich grote zorgen over de hoogte van de regionorm. Dit leidt er volgens deze fractie toe dat agrariërs gedwongen worden om goed renderende gewassen te telen in plaats van te zorgen voor de gewenste gewasrotatie. Dit gaat volgens de VVD ten koste van de bodem en duurzaamheid.

Zorgelijke ontwikkeling inkomens

De VVD vroeg de minister ook op welke wijze zij in het nieuwe pachtstelsel rekening houdt met de inkomenspositie van de pachters. Deze opmerking had een directe relatie met de constatering en de oproep in de lobbynotitie van de BLHB.

De pachtnormen 2020 gaven een daling van de regionormen in 12 van de 14 pachtregio’s en waren na het jaar 2007 het laagst. De regionormen zijn een afspiegeling van de agrarische inkomens. De conclusie is dat de inkomenspositie van de agrariërs in de afgelopen jaren matig tot slecht is geweest. De BLHB doet een oproep om bij de herziening van het pachtstelsel de zorgelijke ontwikkeling in de inkomens mee te nemen. De minister is nu aan zet om deze vraag te beantwoorden.

Rendement onderzoek verpachters

Een daling van de regionormen leidt bij verpachters tot kritiek op het pachtprijzenbesluit, terwijl zij er zelf aan hebben meegewerkt. De BLHB wenst daarom een principiële beleidsdiscussie over het bezit van agrarische grond. De vraag naar het onderscheid tussen grond als productiemiddel van relatief laag gewaardeerde voedingsproducten en grond als belegging en speculatieobject moet aan de orde komen. De uitkomst van deze discussie is van belang voor de inrichting van het pachtstelsel. 

Ook vindt de BLHB dat politici en beleidsmakers meer oog moeten krijgen voor de directe en indirecte opbrengsten van agrarische grond. Verpachters behalen meer direct rendement over hun investering door de pachtprijs dan door andere beleggingen waaronder sparen. Daarbij komt dat de vermogenswaarde van agrarische grond in de afgelopen 30 jaar met meer dan 300% is gestegen en agrarische grond een hoog waardevast karakter heeft. Het beleggen in agrarische grond is ten opzichte van sparen en andere beleggingen vele malen aantrekkelijker. 

Voorts constateert de BLHB dat het fiscale regime onder de verschillende groepen verpachters sterk verschilt en daarmee een grote ongelijkheid is ontstaan. Veel verpachters/rechtspersonen betalen geen of nauwelijks belasting terwijl de particuliere verpachters relatief veel belasting volgens box 3 moeten betalen.

De BLHB pleit ervoor dat de Kamercommissie er bij de minister op aandringt dat zij een onderzoek doet naar het direct en indirecte rendement van de verpachters over de afgelopen 50 jaar. De uitkomsten van dit onderzoek kunnen als input voor de herziening van het pachtstelsel worden meegenomen. 

Ook dit punt is door een fractie opgepakt. Zij vragen of de minister bereid is om onderzoek te laten doen naar het directe en indirecte rendement van de verschillende groepen verpachters in de afgelopen decennia.

Minister aan zet

De minister moet nog ingaan op de opmerkingen en vragen. Zij heeft daarvoor inmiddels al ruim de tijd gehad, maar ze wacht waarschijnlijk op het einde van het zomerreces.