Werk in uitvoering

Onlangs heeft het ministerie van LVVN belangenorganisaties bijgepraat over de herziening van de pachtwetgeving. De contouren van Rummenie worden uitgewerkt in een conceptwetsvoorstel. Een internetconsultatie is gepland voor het eind van 2025.

Afstemmen

Hoewel het kabinet dubbel demissionair is, werken ambtenaren hard door aan het tot stand brengen van een nieuwe pachtwetgeving. Het departement probeert daarbij een wet te maken die straks ook gaat werken in de praktijk en die juridisch ook de toets der kritiek kan doorstaan. Het is dan verstandig om onderweg je licht op te steken bij deskundigen die van pachtzaken hun dagelijks werk maken, omdat ze bijvoorbeeld actief zijn in de rechtspraak, wetenschap of advocatuur. Daarnaast zijn er de ‘gebruikers’ van het recht. Denk daarbij aan overheidsonderdelen zoals provincies, of de grootste verpachter: het Rijksvastgoedbedrijf. Uiteraard ook pachters en verpachters, hun belangenbehartigers zoals de BLHB, LTO, FPG en NAJK. De belangenbehartigers, tevens ‘verpachters’, van de natuur worden ook gehoord. Het gaat dan om organisaties die terreinen beheren die we in Nederland natuur noemen. Afstemmen met die gebruikers van het pachtrecht kan de kans verkleinen, dat er in de wet zaken worden opgenomen waarvan al duidelijk is dat het in de praktijk niet gaat werken. Eind oktober had het ministerie zo’n afstemmings- en informatie-uitwisselingsbijeenkomst georganiseerd.

Internetconsultatie; wat is dat?

Tijdens de bijeenkomst werd het beoogde tijdschema toegelicht. Het streven is in december 2025 een zogenaamde internetconsultatie te organiseren. Een internetconsultatie houdt in dat de voorstellen openbaar gemaakt worden via de website www.internetconsultatie.nl. Iedereen kan gedurende een bepaalde tijd reageren op de voorstellen. Het kan gaan om een wet, een Algemene Maatregel van Bestuur, of een beleidsnota. Het idee is dat zo betere wet- en regelgeving kan ontstaan. De gegeven reacties kunnen leiden tot aanpassing van het voorstel. Het is dus van belang deze gelegenheid te benutten.

In december wil het ministerie in eerste instantie het kader van een nieuwe pachtwet in de internetconsultatie brengen, zoals dat eerder in de Kamerbrief van de staatssecretaris van Landbouw van 20 december 2024 is geschetst. De gedetailleerde uitwerking volgt later en zal dus ook pas in 2026 worden afgestemd met de belanghebbenden. Het departement werkt met een tijdschema dat uitgaat van een wetsontwerp in maart 2026. Of dit tijdschema gehaald kan worden zal moeten blijken. Nieuwe inzichten van een nieuwe regering als verstorende factor lijken niet voor de hand te liggen, gezien de recent ingenomen posities van partijen in de Kamer. 

Details tellen 

Details tellen bij pacht en luisteren heel nauw. Dat betekende dat alle aanwezigen inzicht willen in de exacte uitwerking van de kaders. Dat blijkt op dit moment nog te vroeg . Vragen zijn er al wel. Nu al werd er gevraagd naar hardheid van de overeenkomsten. Mogen partijen een contract van tenminste 24 jaar, de nieuwe ‘standaard pacht’ tussentijds eenzijdig opzeggen? Of mogen partijen een contract van 24 jaar afspreken, maar eveneens overeenkomen dat dit contract na 6 jaar zal worden beëindigd. Uiteraard kon hier op dit moment geen antwoord op worden gegeven. Niet te beantwoorden vragen leverden natuurlijk wel aandachtspunten op. Er is nog veel uit te werken.

De bedrijfsmatigheidstoets

Het departement wil in zijn algemeenheid duidelijkheid over het verschil tussen bedrijfsmatige en hobbymatige landbouw. Daarvoor zijn een aantal algemene criteria genoemd. Het gaat dan om zaken als de omvang en samenhang van de activiteiten, investeringen en verwacht rendement. Ook een hoofdfunctie en inkomen buiten de landbouw kan een aanwijzing voor de bedrijfsmatigheid opleveren. Te verwachten valt dat de huidige voorstellen geen breuk met de bestaande praktijk en jurisprudentie zullen gaan opleveren. Dit te meer omdat er geen absolute ondergrens [waarvan?] zal komen. Boeren die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt kunnen worden geconfronteerd met een verzoek tot beëindiging van de pacht. Als de boer kan aantonen dat er sprake is van bedrijfsmatige landbouw, dan wordt het verzoek tot pachtbeëindiging niet toegekend. Bedrijfsmatige landbouw toont de pachter aan met jaarverslagen, investeringen, gecombineerde opgave, aantoonbaar eigen gebruik van het gepachte, etc..

Natuurpacht

Natuurpacht gaat gelden voor gronden met een natuurdoel en ingericht als natuur. Deze gronden lopen niet mee in het GLB en ook niet in de mestwetgeving. Voor deze gronden zal een aparte voorziening in het pachtprijzenbesluit worden opgenomen. De prijs is vrij maar gemaximeerd aan de regionorm. De looptijd is zes jaar.

Tussentijdse aanpassingen zijn mogelijk als het natuurdoel wijzigt. Buitensporigheid zal worden beperkt (er mogen meer voorwaarden worden gesteld). Bij tussentijdse wijzigingen in het nadeel van de pachter, zal deze worden gecompenseerd.